در پنلی با موضوع تجربه بازگشت متخصصان ایرانی به کشور که در نمایشگاه اینوتکس ۲۰۲۶ برگزار شد، پنج متخصص و مدیر ایرانی از تجربه تحصیل و فعالیت حرفه‌ای خود در شرکت‌ها و دانشگاه‌های مطرح جهان و دلایل بازگشت به ایران گفتند.

به گزارش ستاد خبری اینوتکس ۲۰۲۶، امیرحسام صلواتی، سینا اسداللهی، هادی ارجمندی‌تاش، محمد شکوهی یکتا و راضیه امامی در این پنل، هرکدام از زاویه‌ای متفاوت درباره چالش‌های بازگشت، تفاوت فرهنگ کاری ایران و خارج و انگیزه‌های خود برای ادامه فعالیت در کشور صحبت کردند.

نمی‌توانستم کشورم را فراموش کنم

امیرحسام صلواتی، مدیر فنی شرکت‌های آچاره و اوبار، با اشاره به نخستین تجربه کاری خود در ایران گفت: «آچاره اولین تجربه کاری من بود. من پریدم وسط فضای استارتاپی و رسماً از جریان استارتاپی یاد می‌گرفتم.

او درباره دلایل بازگشت خود از سوئیس اظهار کرد: هنوز دلایلی که برای آن برگشتم سر جایش است. یک بخش بزرگ دلایل مربوط به خانواده بود. من نمی‌توانستم کشورم را فراموش کنم و آن را کنار بگذارم، برای همین نتوانستم به زندگی در سوئیس ادامه بدهم.

صلواتی معنای زندگی خود را نیز به میزان اثرگذاری‌اش در کار گره زد و گفت: من معنای زندگی را از کارم می‌گیرم. مادامی که حس فایده و اثرگذاری وجود دارد می‌خواهم بجنگم تا در این شرایط کشور از کار کردن خوشحال باشم.

زندگی برایم معنایی نداشت و باید به ایران بازمی‌گشتم

سینا اسداللهی، مدیر اسبق هوش مصنوعی و کلان‌داده دیجی‌کالا، با مقایسه فرهنگ سازمانی شرکت‌هایی که در آنها فعالیت کرده است، آمازون را شرکتی با فضای رقابتی بسیار شدید توصیف کرد.

او گفت: «آمازون خیلی شرکت عجیبی است. در این شرکت فوق‌العاده جو رقابتی وجود داشت. مهندس‌های نرم‌افزار اصلاً به یکدیگر کمک نمی‌کردند. جف بزوس ۱۴ اصل مدیریت شرکت گذاشته بود که همه به آن عمل می‌کردند.»

این مهندس نرم‌افزار آمازون توضیح داد در انتهای مسیر شغلی‌اش در آمریکا احساس کرد زندگی معنایی ندارد و باید به ایران بازگردد.

به گفته اسداللهی، تجربه او در دیجی‌کالا تفاوت محسوسی با این شرکت‌ها داشت. او اظهار کرد: «وقتی وارد دیجی‌کالا شدم انگار از حوضچه آب گرم به سرد پریدم. به نظرم دیجی‌کالا کاملاً برعکس آمازون، هر مدیری هر طور دوست دارد تصمیم می‌گیرد.»

او یکی از مشکلات شرکت‌های بزرگ ایرانی را نبود هماهنگی میان فرهنگ تیم‌های مختلف دانست و افزود: «من در آمریکا احساس می‌کردم یک سوپراستار هستم با اینکه خارجی بودم، ولی در ایران اصلاً این‌طور نیست.»

اسداللهی همچنین درباره انگیزه مهاجرت خود گفت از ۱۸ سالگی به دنبال استقلال اقتصادی بوده و در سال ۱۳۸۹ تصور می‌کرد پس از فارغ‌التحصیلی نیز کسی به او کار نخواهد داد. به گفته او، خروج از ایران در آن زمان تنها مسیر پیش رویش بود؛ تجربه‌ای که «رنج بزرگی» برای او ایجاد کرد.

تجربه بازگشت من موفق نبود

هادی ارجمندی‌تاش، بنیان‌گذار و مدیرعامل شرکت دلفت هلند، نیز از تجربه بازگشت خود به ایران گفت؛ تجربه‌ای که به گفته او در نهایت موفقیت‌آمیز نبود.

او اظهار کرد: «من یک تجربه‌ای از بازگشت به ایران داشتم که خیلی موفق نبود. همه مشکلات هم مربوط به قوانین نبود، ولی به هر حال نشد.» ارجمندی‌تاش با اشاره به تلاش خود برای فعالیت دانشگاهی در ایران گفت: می‌خواستم در دانشگاهی تدریس کنم که نشد.

او همچنین زندگی در تهران را یکی دیگر از موانع ادامه حضورش در ایران دانست و گفت: کلاً زندگی در شهرهای بزرگ مثل تهران برای من مقدور نبود.

می‌خواهم در کشور خودم بجنگم

محمد شکوهی‌یکتا، معاون هوش مصنوعی اسنپ، با اشاره به تجربه فعالیت حرفه‌ای خود در ایران در مقایسه با سال‌های کاری‌اش در شرکت‌هایی مانند مایکروسافت و اپل، گفت: «حداقل تجربه من این بوده که یکی دو سال کار کردن در اینجا سخت‌ترین دوران کاری زندگی‌ام بوده است. اصلاً با دوران مایکروسافت و اپل قابل مقایسه نیست.»

او با اشاره به پیشنهادهای مدیر سابق خود در مایکروسافت برای بازگشت به آمریکا گفت: «راحت‌ترین گزینه برگشتن به آمریکا است، اما امکان ندارد اینجا را رها کنم.»

شکوهی‌یکتا تأکید کرد که دشواری زندگی و کار در ایران باعث نشده تصمیم او برای ماندن در کشور تغییر کند. او گفت: «اصلاً مهم نیست اینجا راحت‌تر است یا نه. با همه سختی‌ها و فشارها، من حاضر نیستم هر روزی که در شهر دماوند شب می‌شود را با ۲۲ سال زندگی در آمریکا عوض کنم.»

به گفته معاون هوش مصنوعی اسنپ، «به هر حال باید جنگید، اما من دلم می‌خواهد جنگیدن در کشور خودم اتفاق بیفتد.»

او همچنین درباره رضایت شخصی خود از زندگی در ایران گفت: «میزان رضایتی که من از زندگی در کشورم دارم قابل مقایسه با زندگی خارج از مرزها نیست.»

از یک نقطه تاریک شروع کردم و سماجت کردم

راضیه امامی، محقق نجوم و اخترفیزیک دانشگاه هاروارد، در این پنل از تجربه خود در مسیر فعالیت علمی و چالش‌های ورود به محیط‌های دانشگاهی بین‌المللی گفت.

او با اشاره به زمانی که روی پروژه کلاسترینگ کار می‌کرد، گفت اعضای تیم در هنگ‌کنگ به او توصیه می‌کردند این پروژه را ادامه ندهد. با این حال، امامی معتقد بود این کار امکان‌پذیر است و در نهایت با کمک یک پژوهشگر اسپانیایی، مقاله او به نتیجه رسید و منتشر شد.

امامی این تجربه را نمونه‌ای از اهمیت امید و سماجت در مسیر حرفه‌ای دانست و گفت: «شما از یک نقطه کاملاً تاریک شروع می‌کنید که همه چیز به شما می‌گوید این کار نشدنی است، اما شما یک کورسوی امید در خود می‌بینید و سعی می‌کنید و سماجت می‌کنید.»

او با اشاره به پذیرش خود در دانشگاه هاروارد ادامه داد: «وقتی من برگشتم هنگ‌کنگ امیدی به پیشرفت نداشتم، اما یک روز از دانشگاه هاروارد ایمیلی آمد که اعلام کرده بود در این دانشگاه پذیرفته شده‌ام.»

به گفته امامی، ورود به هاروارد پایان چالش‌ها نبود و او در ابتدا احساس می‌کرد دانش کافی برای حضور در چنین محیطی ندارد. با این حال تصمیم گرفت از افراد باتجربه‌تر یاد بگیرد.

او گفت: «من فکر می‌کردم هیچ چیز بلد نیستم، اما چالش را پذیرفتم و ترجیح دادم از آن افراد یاد بگیرم. خیلی خوشحال هستم که آن افراد پذیرفتند من یاد بگیرم.»

امامی در پایان تأکید کرد که همراهی و آموزش افراد باتجربه در محیط علمی هاروارد نقش مهمی در پیشرفت او داشته است: «آدم‌های خوب آنجا با وجود اینکه می‌دانستند من چیزی بلد نیستم به من یاد دادند و این باعث شد که من پیشرفت کنم.