فعالان اقتصادی در پنلی با موضوع تجربه کسب‌وکارها از بحران‌های اخیر در نمایشگاه اینوتکس ۲۰۲۶، بر ضرورت افزایش تاب‌آوری سازمانی، آمادگی برای سناریوهای مختلف و نگاه بلندمدت به کسب‌وکارها تأکید کردند.

به گزارش ستاد خبری اینوتکس ۲۰۲۶، مدیران حاضر در این پنل با اشاره به تجربه جنگ و اختلال‌های ناشی از آن، حفظ نیروی انسانی، تداوم خدمات، تنوع فعالیت‌های اقتصادی و آمادگی برای بحران‌های بعدی را از مهم‌ترین عوامل عبور کسب‌وکارها از شرایط دشوار عنوان کردند.

باید امید به آینده را حفظ کنیم

احمد مومنی، مدیرعامل دژپاد، با اشاره به تجربه انقلاب اسلامی، جنگ هشت‌ساله و جنگ‌های اخیر، گفت کسب‌وکارها باید خود را با واقعیت شرایط موجود وفق دهند و در عین حال امید به آینده را حفظ کنند.

او گفت: ما یک بار انقلاب را تجربه کردیم. بعد از آن جنگ هشت ساله را پشت سر گذاشتیم و بعد از آن جنگ‌های اخیر. اکنون باید بپذیریم شرایط مملکت حداقل در کوتاه‌مدت تغییر نمی‌کند اما به هر حال به آینده کشور امیدواریم.

مومنی با اشاره به تجربه دژپاد در دوران جنگ افزود این شرکت در هر دو جنگ با آسیب‌هایی مواجه شده است. به گفته او، در نخستین جنگ زیرساخت برق شرکت آسیب دید، اما تلاش تیم مدیریتی و کارکنان مانع از فروپاشی روحیه نیروها شد.

مدیرعامل دژپاد اظهار کرد: «در جنگ اول تأسیسات زیرساختی برق‌مان آسیب دید اما همت تیم باعث شد حداقل حضور پرسنل باعث فروپاشی روحی نشوند.»

او همچنین به تلاش شرکت برای حفظ ظاهر عادی محیط کار در شرایط بحرانی اشاره کرد و گفت: ما در هر دو جنگ تلاش کردیم قبل از اینکه پرسنل سر کار برسند آشفنگی انفجار به چشم نیاید و شرایط را به سمت عادی‌سازی پیش ببریم.

افزایش ریسک، فرصت‌های تازه‌ای ایجاد می‌کند

مدیرعامل دژپاد در بخش دیگری از صحبت‌های خود، تاب‌آوری ایرانیان در برابر بحران‌های تاریخی را یکی از ظرفیت‌های مهم کشور دانست. او گفت: ما ایرانیان به صورت فرهنگی طی این هزاران سال یاد گرفته‌ایم با حداقل آسیب از دوران سخت عبور کنیم.

مومنی در عین حال تأکید کرد که بحران را نباید صرفاً از زاویه تهدید دید و افزود: وقتی ریسک بالا می‌رود فرصت‌هایی هم ایجاد می‌شود. باید سعی کنیم از فرصت‌های ایجادشده در دوران بحران هم بهره ببریم.

اینترنت در دوران جنگ به یکی از مشکلات اساسی تبدیل شد

فرزاد آذری، مدیرعامل هاشور، نیز تجربه کسب‌وکار خود از دوران جنگ را تشریح کرد و گفت اختلال‌های اینترنتی یکی از چالش‌های اصلی فعالیت شرکت بوده است. او گفت: در دوران جنگ اینترنت مشکل اساسی برای ما بوده است. از جایی به بعد در اینترنت داخلی هم‌ پروتکل‌ها دست‌کاری می‌شد.

به گفته آذری، تغییرات مداوم شرایط باعث شده بود برنامه‌ریزی کسب‌وکار از حالت عادی خارج شود و تیم دائماً برای مواجهه با اتفاقات جدید آماده باشد. او افزود: در این شرایط هر روز با توجه به یک اتفاق تازه برنامه‌ریزی می‌کردیم و دائما به دنبال راه‌حل‌هایی برای عبور از بحران بودیم.

مدیرعامل هاشور معتقد است همین شرایط، کسب‌وکارها را به سمت یافتن راهکارهای خلاقانه‌تر سوق می‌دهد: نیازهای تازه ما را به سمتی برد که برای کارهای ساده هم به دنبال راه‌حل‌های خلاقانه باشیم.

در سرویس‌های ۲۴ ساعته باید برای هر سناریویی آماده بود

آذری با اشاره به ماهیت سرویس‌های ۲۴ ساعته، آمادگی برای بحران را یک ضرورت دانست و گفت کسب‌وکارهایی که باید به‌صورت دائمی سرویس ارائه کنند، نمی‌توانند منتظر بروز بحران بمانند و بعد برای آن راه‌حل پیدا کنند. او گفت: «وقتی یک سرویس ۷/۲۴ داری مجبوری به هر راه حلی فکر کنی که سرویس را نگه داری.

به گفته آذری، تجربه جنگ قبلی نیز به تیم او کمک کرده تا برای شرایط جدید سناریوهای مختلفی را از پیش مرور کند. او افزود: تجربه جنگ اول به ما خیلی کمک کرد. سعی کردیم سناریوهایی را برای کنترل شرایط مرور کنیم.

مدیرعامل هاشور همچنین بر اهمیت مشخص بودن نقش هر عضو تیم در شرایط بحرانی تأکید کرد: «وقتی با تیم‌های مختلف سر و کار دارید مهم است همه بدانند باید چه کار کنند.»

او در نهایت حفظ امنیت را یکی از اولویت‌های اصلی کسب‌وکارها در شرایطی دانست که امکان ادامه فعالیت وجود ندارد: «بدترین سناریو این است که وقتی نمی‌توانی کاری کنی امنیتت را حفظ کنی.»

نگاه بلندمدت، اثر بحران‌های لحظه‌ای را کاهش می‌دهد

احمدرضا برکتین، دبیر انجمن ترویج کسب‌وکارهای خانوادگی در اصفهان، نگاه بلندمدت کسب‌وکارهای خانوادگی را یکی از عوامل افزایش تاب‌آوری آنها دانست. او گفت: مهم‌ترین حسن نگاه به شرکت‌ها از دید کسب‌وکارهای خانوادگی این است که ظرف زمان شما از لحظه و ماه به چند ده سال می‌رسد.

برکتین معتقد است وقتی یک کسب‌وکار افق چند ده‌ساله داشته باشد، نوسانات کوتاه‌مدت اهمیت کمتری پیدا می‌کنند. او افزود: در این شرایط نوسان‌های لحظه‌ای دیگر برای ما مهم نیست. اگر نگاه شما بلندمدت شود، نگاه‌تان به بحران‌ها هم تغییر می‌کند.

تنوع فعالیت، آسیب‌پذیری کسب‌وکارها را کاهش می‌دهد

دبیر انجمن ترویج کسب‌وکارهای خانوادگی در اصفهان همچنین به نقش تنوع فعالیت در تاب‌آوری کسب‌وکارهای خانوادگی اشاره کرد. او اظهار داشت: کسب‌وکارهای خانوادگی به شکل ساعت شنی هم را پشتیبانی می‌کنند.

به گفته برکتین، بسیاری از این کسب‌وکارها در دوران جنگ نیز آسیب دیدند، اما تنوع فعالیت‌های آنها باعث شد شدت آسیب کاهش پیدا کند. او توضیح داد: می‌توان گفت این کسب‌وکارها در دوران جنگ آسیب دیدند اما کمتر، زیرا تمام تخم‌مرغ‌هایشان را در یک سبد نگذاشته‌اند و در چند حوزه کسب‌وکاری فعالیت می‌کنند.

برکتین همچنین صبر را یکی دیگر از ویژگی‌های کسب‌وکارهای خانوادگی در مواجهه با بحران دانست و گفت: در کسب‌وکارهای خانوادگی درجه صبر خیلی بالاست.

دبیر انجمن ترویج کسب‌وکارهای خانوادگی در ادامه با اشاره به طولانی بودن روند بازگشت شرایط اقتصادی به وضعیت مطلوب گفت: ما همین الان هم منتظر بحران‌های بعدی هستیم. وقتی می‌گوییم شرایط بهتر می‌شود، به یک باره نیست بلکه چند سال زمان می‌برد.

بحران مرزهای ظرفیت سازمان‌ها را جابه‌جا می‌کند

امیر تقوی، بنیان‌گذار ساعی، نیز تجربه یک سال و نیم اخیر را برای صنعت خود «خیلی سخت و عجیب» توصیف کرد و گفت کسب‌وکارها در شرایطی مجبور به ادامه فعالیت بودند که حتی تصویر روشنی از نحوه مواجهه با بحران وجود نداشت.

او گفت: تجربه یک سال و نیم اخیر خیلی سخت و عجیب بود. در صنعت ما اتفاقات عجیبی افتاده است. بدتر از آن این بود در همان شرایط هم باید به کارمان ادامه می‌دادیم.

تقوی با اشاره به تجربه جنگ سال گذشته افزود: «در جنگ پارسال خیلی زود متوجه شدیم هیچکس نمی‌داند باید چه کار کنیم.» به گفته بنیان‌گذار ساعی، یکی از نتایج تجربه بحران، افزایش ظرفیت تحمل افراد و سازمان‌هاست. او گفت: «بحران مرزهای ظرفیت و طاقت شما را به شکل شخصی و سازمانی افزایش می‌دهد.

تقوی تجربه این دوره را علاوه بر یک چالش، عاملی برای تغییر نگاه خود و سازمانش دانست و افزود: دستاورد این یک سال اخیر این بود که عمق زندگی برای شخص من و سازمانم بیشتر شده است.

او در پایان با اشاره به میزان فشار واردشده در این دوره گفت: «در مجموع می‌توان گفت هیچ ملتی نمی‌توانست این یک سال اخیر را تاب بیاورد اما ما توانستیم.»

آمادگی برای بحران؛ وجه مشترک تجربه فعالان اقتصادی

تجربه مدیران حاضر در این پنل نشان می‌دهد تاب‌آوری کسب‌وکارها در شرایط بحرانی صرفاً به منابع مالی وابسته نیست و عواملی مانند حفظ روحیه کارکنان، آمادگی برای سناریوهای مختلف، توانایی تداوم ارائه خدمات، تنوع فعالیت اقتصادی و داشتن افق بلندمدت نیز در عبور از بحران نقش مهمی دارند. سخنان این فعالان همچنین بر این نکته تأکید داشت که کسب‌وکارها باید بحران‌های آینده را بخشی از واقعیت محیط فعالیت خود در نظر گرفته و پیش از وقوع، برای مواجهه با آنها آماده باشند.